Köprü ayaklarinin (büyük demir direklerin) akarsu yatagi içine korumasiz olarak yerlestirilmesi söz konusu degildir. Köprü tasiyici yapisi çelikten yapilmis dahi olsa, su yatagi içine yerlestirilen ayaklar genelde betonarme olarak düzenlenmektedir. Eski köprülerde dahi çelik veya demir ayaklar yapilmis dahi olsa bunlarin su altinda kalacak bölümü tas ve/veya betonla korozyona (paslanmaya) karsi korunmaktadir.

Akarsu veya deniz tabanina oturan köprü ayaklarinin temellerinin yapiminde belirli özel yöntemler kullanilmaktadir. Bunlarin amaci akarsu veya deniz tabanindaki gevşek veya zayif zeminin derinliklerindeki saglam zemine temelleri oturtmaktir.

Bunun için uygulanan yöntemlerden biri, yüzer sahmerdan (buhar basinciyla çalisan büyük çekiçler) kullanarak su altindaki zemine saglam alt tabakaya ulasana kadar kaziklar çakmaktir. Bu kaziklar eskiden sudan etkilenmeyecek malzemeden yapilmis (mese vb.)ve çürümeye karsi dayanacak sekilde kimyasal islem görmüs ahsap kaziklardi. Bugün ise çelikten borular çakilip bunlarin içinin özel yöntemlerle su altinda betonarme ile doldurulmasi yöntemi uygulanmaktadir. Su altinda köprü ayagi
temellerinin yapiminda kullanilan baska bir yöntem de batirilmis betonarme "keson" yöntemidir. "keson" adini verdigimiz betonarmeden yapilmis "sandiklar" su tabanina oturtulup özel araçlar kullanan dalgiç iscilerce su altindaki zemine gömülür. Istenen derinlige ulasana kadar bunlar üst üste eklennebilir sonra içleri betonarme ile doldurularak köprü ayaklari bunlara oturtulur.
Uygulanan bir ileri teknoloji de, kesonlar su alti kazisiyla saglam zemine oturtulup uçlari su yüzeyinin üstüne çiktiktan sonra bunlara içindeki suyun bosaltilmasi ile birlikte basinçli hava uygulayarak kuru bir iç mekan olusturmak ve bu sasinçli ortamda saglik sinirlamalarinin izin verdigi sürece çalisan işçilerle betonarme temelin olusturulmasi yöntemidir.

Su tabaninda kayalik bir saglam zemin bulundugu taktirde, köprü üst yapisi ayagin bu noktadaki temele oturtulmasini saglayacak sekilde tasarlanir ve tamel dogrudan bu noktaya batirilan beton bloklara veya kaya dolgulara dayandirilir.

Su altinda köprü temeli olusturmak pahali ve zahmetli bir is oldugundan, çagdas teknik ve malzemelerle uzun açikliklar olusturulup su altindaki zemine oturan temellerden kaçinmak veya bunlarin sayisini en aza indirmeye çalisilmaktadir.



Y. Müh. M. Ender Arkun
TÜBITAK Insaat ve Çevre Teknolojileri
Yürütme Komitesi Sekreteri